نخستین نکته‌ای که هر پرورش‌دهنده زنبور عسل باید بداند، انواع زنبور و محتویات کندو است. پرورش‌دهندگان سنتی زنبور عسل که معمولا از دوران کودکی در کنار پدر خانواده با این کار آشنا می‌شوند، می‌دانند در کندو چه زنبورهایی زندگی می‌کنند و مواد اولیه ساخت عسل از کجا می‌آید، اما کسی که می‌خواهد تازه با کندو و عسل آشنا شود، باید بداند چه نوع زنبورهایی چه کارهایی را بر‌عهده دارند و اصلا چرا باید به عسل این همه اهمیت بدهند.

واقعیت این است که در کندوی زنبور عسل، چندان تناسبی بین فعالیت زنبورها و پاداشی که می‌گیرند وجود ندارد! در کندو 3 نوع زنبور کارگر، نر و ملکه زندگی می‌کنند. ملکه معمولا مادر تمامی زنبورهای کندو است. مهم‌ترین وظیفه ملکه تخم‌گذاری است. او خرطوم توانایی برای جمع‌آوری شهد گل‌ها ندارد و می‌تواند بیشتر از 5 سال زنده بماند. در زنبورداری تجاری به‌علت کاهش تخم‌ریزی ملکه از سال دوم زندگی به بعد، بیش از 2 سال از یک ملکه استفاده نمی‌شود. زنبورهای نر در کندو تنها وظیفه بارور کردن ملکه را دارند. آنها هم توانایی جمع‌آوری شهد و گرده را ندارند و تنها ?? روز زنده می‌مانند. جنسیت زنبورهای کارگر هم مانند ملکه، ماده است. در یک کندوی قوی با بیش از ?? قاب، حدود ?? هزار زنبور کارگر وجود دارد. زنبورهای کارگر با این‌که ماده هستند، توانایی بارور شدن ندارند.

سرزمین اولیه زنبور عسل قسمت‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری آفریقا بوده است، اما امروزه در تمام نقاط دنیا به جز مناطق قطبی زندگی می‌کند. تا قرن 16 میلادی زنبور عسل منحصر به دنیای قدیم یعنی آسیا، آفریقا و اروپا بوده است. نخستین فسیل زنبور حدود 40 میلیون سال عمر دارد. زنبور عسل در کندوهای طبیعی در شکاف کوه‌ها و تنه خالی درختان زندگی می‌کرد و بشر اولیه هم از همین کندوهای طبیعی برای به‌دست آوردن عسل استفاده می‌کرد. هنوز هم گاهی در شمال کشور از این نوع کندوها استفاده می‌شود.

اما به‌تدریج زنبورداری پیشرفت کرد و به جایی رسید که کندوهای امروزی ساخته شدند و به این ترتیب از هر کندو عسل بیشتری تولید شد. عسلی را که زنبورها تولید می‌کنند می‌توان به چند نوع تقسیم کرد: یک نوع عسل، سمی است که از شهد گل‌های خاصی تولید می‌شود و انسان را مسموم می‌کند. این عسل برای خود زنبورها سمی نیست، اما قابل استفاده برای انسان نیست. عسلی که این روزها مورد استفاده انسان‌ها قرار می‌گیرد، عسل طبیعی است. البته متخصصان پرورش زنبور عسل، عسلی را طبیعی می‌دانند که از شهد گل‌های طبیعی در زنبورستان‌ها به‌دست آمده باشد نه از دادن آب و شکر به زنبورها. عسلی که از شهد گل‌ها به دست آمده باشد، کیفیتی 10 برابر کیفیت عسل حاصل از آب و شکر خوردن زنبورها دارد.

عسل طبیعی خواص بسیار زیاد خوراکی و آرایشی دارد. بسیاری از مواد آرایشی و داروهای پوستی از عسل به دست می‌آید. عسل، ماده غذایی بسیار غنی و انرژی‌بخشی است که حدود ?? درصد از وزن آن از قندهای ساده ساخته شده و هر??? گرم آن ??? کالری تولید می‌کند. این قندهای ساده به سرعت جذب می‌شوند و اثر انرژی‌بخشی خود را آشکار می‌کنند. همچنین عسل دارای ویتامین‌های متعددی از قبیل تیامین، ریبوفلاوین، پیریدوکسین و ویتامین کا است. از نظر فیزیکی، عسل اثر ضد‌باکتریایی دارد و از قدیم، انسان از خاصیت ضد‌میکروبی آن در درمان ناراحتی‌های پوستی از قبیل زخم‌ها و سوختگی‌ها استفاده کرده است. عسل را در درمان بیماری‌های دستگاه تنفسی و عفونت‌های ناحیه حلق هم به کار می‌برند. عسل برای بهتر شدن ناراحتی‌های قلبی، رفع اسهال و کمک به بیماران دیابتی نیز بسیار مؤثر است. اثرات ضد‌سرفه و خلط‌آور عسل هم به توانایی آن در رقیق کردن ترشحات راه‌های هوایی و بهبود عملکرد سلول‌های پوششی دستگاه تنفسی مربوط می‌شود.